Uit een onderzoek van de Stichting Instituut Publieke Sector Efficiëntie Studies (SIPSE) “Presteren met publieke middelen” blijkt dat de productiviteit in een aantal publieke sectoren is gedaald.

 Figuur 1 Gemiddelde jaarlijkse productiviteitsgroei van onderwijssectoren en ziekenhuizen in procenten, 2000-2023

Uit bovenstaande figuur blijkt dat de productiviteitsgroei in de meeste sectoren negatief is. De productie in het onderwijs wordt vooral gemeten in studentenaantallen en het studiesucces. De productiviteitsgroei van de sectoren is berekend aan de hand van de jaarlijkse verhouding tussen de totale (gewogen) productie en het volume aan ingezette middelen (de kosten gecorrigeerd voor loon- en prijsontwikkelingen).  In vijf van de zes sectoren is in de periode 2000-2023 sprake van een gemiddelde jaarlijkse daling van de productiviteit. Vooral bij het vo, het mbo en de ziekenhuizen is de negatieve groei aanzienlijk. Het hbo en het po weten het productiviteitsverlies nog te beperken tot minder dan 1 procent. Alleen het wo laat een positieve ontwikkeling zien (1,3%).

Kwaliteit

De groei van de middeleninzet is in alle sectoren grotendeels terug te voeren op beleid gericht op het verbeteren van de kwaliteit. Als dat inderdaad tot verbeteringen heeft geleid zou dat ook moeten worden meegewogen in de productie. Goede data daarvoor ontbreken echter vaak. Uit de data die wel beschikbaar zijn, blijkt in de meeste sectoren geen duidelijke prestatieverbetering op te treden. In sectoren als het po en vo zijn leerprestaties zelfs gedaald en in het mbo en hbo zijn studiesuccesscores stabiel gebleven of licht verslechterd. Uitzondering is het wo: ondanks een relatief geringe groei aan middelen neemt het studiesucces hier wel toe.

Volgens de onderzoekers wordt de negatieve productiviteitsontwikkeling in de meeste onderzochte sectoren en organisaties veroorzaakt doordat de middeleninzet sneller toeneemt dan de productie. De analyse van de productiviteitstrends laten zien dat bij een substantieel deel van de publieke dienstverleners de productiviteit van de publieke dienstverlening in Nederland structureel onder druk staat. In de meeste sectoren en organisaties is zelfs sprake van negatieve productiviteitsgroei.